Af hverju brauðið er dýrara
Þú borgar 500 kr fyrir brauð. En bakarinn fær ekki allt. Hvert fer afgangurinn?
Brauðið kostar 500 kr
Þú réttir afgreiðslukonunni 500 kr. Hún rétti þér ferskt brauð. En hluti af peningnum fer ekki til bakarans. Hann fer beint til Ríkisins. 👀 (Ríkið = Ísland sjálft, sem rekur skóla, spítala, vegi og lögregluna.)
VSK: 11% bíta af brauðinu
VSK er stytting á virðisaukaskatti, en það er smá aukagjald sem Ríkið bætir ofan á verð á næstum öllu. Á matvælum (mat) er VSK 11%. Af 500 kr → ~50 kr fer til Ríkisins. Bakarinn heldur ~450 kr.
Á flest annað = 24% VSK
Föt, leikföng, sími, bíó. Þar fer um ein af hverjum fimm krónum til Ríkisins. Þess vegna er Lego dýrara hér en í útlöndum. 🧱
Hvert fer þetta?
Ríkið (= sameiginlegi sjóður allra Íslendinga) safnar saman öllum sköttum og deilir í fjórar stórar krukkur: 🏫 Skólar 🏥 Spítalar 🛣️ Vegir 👮 Lögga. Allir leggja smá í pottinn, og allir fá að nota það sem kemur upp úr honum.
Tekjuskattur: af laununum þínum
Tekjuskattur = skattur af peningunum sem þú vinnur þér inn. Þegar þú færð fyrstu launin þín fer hluti beint til Ríkisins. En allir fá smá afslátt sem heitir persónuafsláttur. Það þýðir að fyrstu ~200.000 kr á mánuði eru (næstum) skattfríar. Renndu stikunni. Sjáðu hvað þú heldur eftir.
Sameiginlegi potturinn
Þess vegna er ókeypis að fara á spítala. ❤️ Þess vegna kostar grunnskóli ekki neitt. 🏫 Þess vegna eru göturnar plægðar á veturna. ❄️ Skattar = eins og klúbbgjald fyrir að búa á Íslandi. Allir leggja smá í pottinn, og allir fá að nota það sem kemur upp úr honum.
Af hverri 1.000 kr sem þú eyðir á veitingastað fara um 110 til 240 kr til Ríkisins. Af hverri 1.000 kr í laun fara um 300 til 460 kr í skatt + lífeyri. (Lífeyrir = peningur sem er lagður til hliðar fyrir þig svo þú getir lifað þegar þú hættir að vinna í ellinni.) Það er stór sneið! 🍕